Các Giống Nho Làm Rượu Vang Nổi Tiếng Trên Thế Giới

Các Giống Nho Làm Rượu Vang Nổi Tiếng Trên Thế Giới

Rượu vang không chỉ là một thức uống mang đậm dấu ấn văn hóa mà còn là sự kết tinh của thiên nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng và nghệ thuật làm vang. Trong đó, giống nho làm rượu vang là một trong những yếu tố quan trọng quyết định màu sắc, hương thơm, cấu trúc và phong cách của mỗi chai rượu.

Từ Cabernet Sauvignon mạnh mẽ, Merlot mềm mại đến Pinot Noir thanh lịch hay Chardonnay tươi mát, mỗi giống nho đều mang trong mình những đặc trưng riêng biệt.

Vậy đâu là những giống nho làm rượu vang nổi tiếng nhất thế giới? Chúng có nguồn gốc từ đâu, hương vị như thế nào và phù hợp với những món ăn gì? Hãy cùng LXWINE khám phá những kiến thức thú vị dưới đây.

1. Giống nho làm rượu vang là gì?

Giống nho làm rượu vang là những giống nho được trồng và lựa chọn để sản xuất rượu vang. Phần lớn các giống nho nổi tiếng trên thế giới thuộc loài Vitis vinifera, có nguồn gốc lâu đời tại khu vực châu Âu và Tây Á.

Khác với nhiều giống nho ăn tươi, nho làm vang thường có kích thước quả nhỏ hơn, vỏ tương đối dày, đồng thời sở hữu sự cân bằng giữa đường, axit và các hợp chất tạo hương vị.

Mỗi giống nho có những đặc điểm riêng:

• Hương thơm: Có thể gợi nhớ đến trái cây đỏ, trái cây đen, hoa, thảo mộc hoặc gia vị.
• Độ chát (tannin): Tạo cảm giác se nhẹ hoặc săn chắc trong khoang miệng, đặc biệt ở rượu vang đỏ.
• Độ axit: Mang đến cảm giác tươi mát và cân bằng.
• Cấu trúc (body): Thể hiện cảm giác nhẹ, vừa hay đậm đà khi thưởng thức.
• Khả năng lưu trữ: Một số giống nho phù hợp sản xuất những chai vang có tiềm năng phát triển hương vị qua nhiều năm.

Tuy nhiên, hương vị cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào giống nho. Khí hậu, vùng trồng, độ chín của quả, phương pháp lên men và quá trình ủ rượu cũng đóng vai trò quan trọng.

2. Những giống nho làm rượu vang đỏ nổi tiếng thế giới

2.1. Cabernet Sauvignon – Mạnh mẽ và đậm đà

Cabernet Sauvignon là một trong những giống nho đỏ nổi tiếng và được trồng rộng rãi trên thế giới, đặc biệt gắn liền với vùng Bordeaux của Pháp.

Giống nho này tạo ra những chai vang có cấu trúc chắc chắn, tannin tương đối cao và khả năng phát triển hương vị khi được lưu trữ trong điều kiện phù hợp.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Pháp.
• Vùng trồng tiêu biểu: Bordeaux (Pháp), Napa Valley (Mỹ), Coonawarra (Úc), Chile.
• Hương thơm: Lý chua đen, mâm xôi đen, anh đào đen, đôi khi có ớt chuông xanh hoặc bạc hà.
• Phong cách: Đậm đà, cấu trúc chắc chắn, hậu vị kéo dài.

Khi được ủ trong thùng gỗ sồi, rượu có thể xuất hiện thêm những tầng hương như vani, gỗ tuyết tùng, thuốc lá hoặc gia vị.

Kết hợp món ăn: Cabernet Sauvignon đặc biệt phù hợp với bò bít tết, thịt bò nướng, sườn cừu và những món có hương vị đậm.

2.2. Merlot – Mềm mại, tròn vị và dễ thưởng thức

Merlot là giống nho đỏ nổi tiếng tại Bordeaux, được yêu thích bởi phong cách mềm mại, hương trái cây phong phú và cảm giác tương đối dễ tiếp cận.

So với Cabernet Sauvignon, nhiều chai Merlot có tannin mềm hơn, tạo cảm giác êm dịu và hài hòa khi thưởng thức.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Pháp.
• Vùng trồng tiêu biểu: Bordeaux, đặc biệt là Saint-Émilion và Pomerol; Chile, Mỹ và Ý.
• Hương thơm: Mận chín, anh đào đen, quả mọng, đôi khi có chocolate hoặc thảo mộc.
• Phong cách: Tròn vị, mềm mại, cấu trúc từ trung bình đến đậm đà.

Merlot cũng thường được phối trộn cùng Cabernet Sauvignon để tạo nên những chai vang Bordeaux cân bằng giữa cấu trúc và độ mềm mại.

Kết hợp món ăn: Thịt bò, thịt heo quay, vịt nướng, pasta sốt thịt và các món nấm.

2.3. Pinot Noir – Thanh lịch và tinh tế

Pinot Noir được xem là một trong những giống nho đỏ nổi tiếng với phong cách tinh tế, đặc biệt tại vùng Burgundy của Pháp.

Khác với những dòng vang đỏ đậm mạnh, Pinot Noir thường có màu đỏ ruby tương đối sáng, tannin từ thấp đến trung bình và độ axit nổi bật.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc gắn liền với: Burgundy, Pháp.
• Vùng trồng tiêu biểu: Burgundy, Oregon (Mỹ), New Zealand.
• Hương thơm: Anh đào đỏ, dâu tây, mâm xôi; khi phát triển có thể xuất hiện hương đất, nấm và lá khô.
• Phong cách: Thanh lịch, nhẹ nhàng đến trung bình, giàu sự tinh tế.

Pinot Noir cũng là một trong những giống nho quan trọng được sử dụng để sản xuất Champagne.

Kết hợp món ăn: Vịt quay, gà nướng, cá hồi, nấm và các món ăn có hương vị vừa phải.

2.4. Syrah/Shiraz – Đậm vị trái cây và gia vị

Syrah và Shiraz là hai tên gọi của cùng một giống nho, nhưng thường gắn với những phong cách rượu khác nhau.

Tại miền Bắc Rhône của Pháp, Syrah thường thể hiện nét đặc trưng của trái cây đen và tiêu đen. Trong khi đó, Shiraz tại các vùng ấm của Úc thường nổi bật với trái cây chín đậm, cấu trúc đầy đặn và hương vị phong phú.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Pháp.
• Vùng trồng tiêu biểu: Rhône Valley (Pháp), Barossa Valley và McLaren Vale (Úc).
• Hương thơm: Mâm xôi đen, việt quất, mận, tiêu đen và gia vị.
• Phong cách: Đậm đà, nồng nàn, cấu trúc từ trung bình đến đầy đặn.

Kết hợp món ăn: Thịt bò nướng, sườn BBQ, thịt cừu và các món có gia vị đậm.

2.5. Primitivo – Giống nho nổi tiếng của rượu vang Ý

Primitivo là giống nho đỏ đặc trưng của miền Nam nước Ý, đặc biệt nổi tiếng tại vùng Puglia.

Nhờ điều kiện khí hậu ấm áp, nho Primitivo thường đạt độ chín tốt, tạo nên những chai vang có hương trái cây chín mọng, cảm giác tròn đầy và nồng độ cồn tương đối cao.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc giống nho: Croatia; phát triển danh tiếng tại Ý.
• Vùng trồng tiêu biểu: Puglia, đặc biệt là Primitivo di Manduria và Gioia del Colle.
• Hương thơm: Mận chín, anh đào đen, mâm xôi, trái cây sấy và gia vị ngọt.
• Phong cách: Đậm đà, tròn vị, giàu hương trái cây.

Một thông tin thú vị là Primitivo và Zinfandel của Mỹ về cơ bản là cùng một giống nho, được xác nhận qua nghiên cứu di truyền.

Nhiều chai Primitivo có cảm giác trái cây ngọt ngào, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc tất cả đều là rượu vang ngọt. Phần lớn Primitivo đỏ vẫn thuộc phong cách vang khô.

Kết hợp món ăn: Sườn nướng, bò sốt tiêu, thịt quay, pizza và các món có sốt đậm đà.

2.6. Malbec – Biểu tượng rượu vang Argentina

Malbec có nguồn gốc từ Pháp nhưng đã trở thành giống nho mang tính biểu tượng của Argentina, đặc biệt tại vùng Mendoza.

Rượu vang Malbec thường có màu đỏ tím đậm, hương trái cây đen phong phú cùng cấu trúc đầy đặn.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Pháp.
• Vùng trồng tiêu biểu: Mendoza (Argentina), Cahors (Pháp).
• Hương thơm: Mận đen, anh đào đen, mâm xôi, đôi khi có chocolate và hoa violet.
• Phong cách: Đậm đà, tannin từ trung bình đến cao tùy vùng trồng.

Kết hợp món ăn: Bít tết, bò nướng than, thịt cừu và các món thịt đỏ.

2.7. Sangiovese – Linh hồn của rượu vang Tuscany

Sangiovese là một trong những giống nho quan trọng nhất của Ý, đặc biệt gắn liền với vùng Tuscany.

Giống nho này đóng vai trò chủ đạo trong nhiều dòng vang nổi tiếng như Chianti và Brunello di Montalcino.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Ý.
• Vùng trồng tiêu biểu: Tuscany.
• Hương thơm: Anh đào đỏ, mận đỏ, thảo mộc khô và đôi khi có hương đất.
• Phong cách: Độ axit cao, tannin rõ nét và cấu trúc cân bằng.

Kết hợp món ăn: Pizza, pasta sốt cà chua, thịt nướng và các món ăn phong cách Địa Trung Hải.

2.8. Tempranillo – Niềm tự hào của rượu vang Tây Ban Nha

Tempranillo là giống nho đỏ quan trọng của Tây Ban Nha, nổi tiếng tại hai vùng Rioja và Ribera del Duero.

Giống nho này có thể tạo ra những chai vang trẻ giàu hương trái cây hoặc những chai vang được ủ lâu với hương vị phức hợp.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Tây Ban Nha.
• Vùng trồng tiêu biểu: Rioja, Ribera del Duero.
• Hương thơm: Anh đào, mận, dâu đỏ và các nốt hương da thuộc, vani hoặc thuốc lá khi được ủ phù hợp.
• Phong cách: Cân bằng, cấu trúc từ trung bình đến đậm đà.

Kết hợp món ăn: Thịt heo quay, thịt cừu, phô mai trưởng thành và thịt nướng.

2.9. Nebbiolo – Giống nho tạo nên những chai vang Ý danh tiếng

Nebbiolo gắn liền với vùng Piedmont ở miền Bắc nước Ý, đặc biệt là hai dòng vang Barolo và Barbaresco.

Điểm thú vị của Nebbiolo là màu rượu có thể không quá đậm, nhưng cấu trúc tannin và độ axit lại rất nổi bật.

Đặc điểm nổi bật:

• Nguồn gốc: Ý.
• Vùng trồng tiêu biểu: Piedmont.
• Hương thơm: Hoa hồng, anh đào, thảo mộc, đôi khi có nấm, da thuộc và hương đất khi trưởng thành.
• Phong cách: Cấu trúc chắc chắn, axit cao, có tiềm năng lưu trữ tốt ở những chai vang chất lượng.

Kết hợp món ăn: Thịt bò hầm, nấm, thịt quay và các món ăn đậm vị.

3. Những giống nho làm rượu vang trắng nổi tiếng

Bên cạnh các giống nho đỏ, thế giới rượu vang trắng cũng vô cùng phong phú. Từ những dòng vang thanh mát, nhẹ nhàng đến phong cách đậm đà, béo ngậy, mỗi giống nho trắng đều mang đến trải nghiệm khác biệt.

3.1. Chardonnay – Đa dạng phong cách và hương vị

Chardonnay là một trong những giống nho trắng nổi tiếng nhất thế giới, có nguồn gốc từ Burgundy, Pháp.

Điểm đặc biệt của Chardonnay là khả năng thích nghi với nhiều điều kiện khí hậu và phương pháp sản xuất.

Đặc điểm nổi bật:

• Vùng trồng tiêu biểu: Burgundy, Champagne, California và Úc.
• Hương thơm: Táo xanh, chanh, đào, dứa hoặc các loại trái cây nhiệt đới.
• Phong cách: Từ tươi mát, thanh lịch đến đậm đà, tròn đầy.

Chardonnay không ủ gỗ thường thể hiện sự tươi mát và hương trái cây rõ ràng. Trong khi đó, Chardonnay được ủ gỗ sồi có thể mang thêm hương vani, bánh mì nướng; quá trình lên men malolactic còn có thể tạo cảm giác béo ngậy như bơ.

Kết hợp món ăn: Cá hồi, tôm, cua, thịt gà, pasta sốt kem.

3.2. Sauvignon Blanc – Tươi mát và sảng khoái

Sauvignon Blanc nổi tiếng với độ axit cao và hương thơm sống động.

Giống nho này đặc biệt thành công tại thung lũng Loire của Pháp và Marlborough của New Zealand.

Đặc điểm nổi bật:

• Vùng trồng tiêu biểu: Loire, Bordeaux, Marlborough.
• Hương thơm: Chanh, bưởi, chanh dây, cỏ tươi và thảo mộc.
• Phong cách: Tươi mát, thanh thoát, giàu độ axit.

Kết hợp món ăn: Hải sản, hàu, cá hấp, salad và những món nhẹ.

3.3. Riesling – Thanh lịch và giàu hương thơm

Riesling là giống nho trắng nổi tiếng của Đức, được đánh giá cao nhờ độ axit tự nhiên và khả năng tạo ra nhiều phong cách rượu khác nhau.

Riesling có thể được sản xuất thành vang khô, bán ngọt hoặc ngọt, tùy vùng trồng và phương pháp làm vang.

Đặc điểm nổi bật:

• Vùng trồng tiêu biểu: Mosel, Rheingau (Đức), Alsace (Pháp), Clare Valley (Úc).
• Hương thơm: Chanh, táo xanh, đào, hoa trắng và đôi khi có nốt hương khoáng dầu đặc trưng khi trưởng thành.
• Phong cách: Thanh mát, axit cao, hương vị tinh tế.

Kết hợp món ăn: Hải sản, thịt trắng và các món ăn châu Á. Những chai Riesling có chút đường dư thường phù hợp với món cay.

3.4. Pinot Grigio/Pinot Gris – Nhẹ nhàng và dễ uống

Pinot Grigio và Pinot Gris là hai tên gọi của cùng một giống nho.

Tại Ý, Pinot Grigio thường được sản xuất theo phong cách nhẹ, khô và tươi mát. Tại Alsace, Pinot Gris có thể mang cấu trúc đầy đặn, hương vị phong phú hơn.

Đặc điểm nổi bật:

• Vùng trồng tiêu biểu: Ý, Alsace (Pháp), Oregon (Mỹ).
• Hương thơm: Lê, táo, chanh, đào và đôi khi có hương hoa nhẹ.
• Phong cách: Từ thanh mát, nhẹ nhàng đến tròn đầy.

Kết hợp món ăn: Salad, cá, tôm, thịt gà và các món khai vị.

3.5. Moscato – Thơm ngát và quyến rũ

Moscato là tên tiếng Ý thường dùng cho nhóm giống nho Muscat, nổi tiếng với hương thơm hoa và trái cây đặc trưng.

Một trong những phong cách được yêu thích là Moscato d’Asti đến từ vùng Piedmont của Ý, thường có vị ngọt dịu, độ cồn thấp và bọt khí nhẹ.

Đặc điểm nổi bật:

• Vùng trồng tiêu biểu: Piedmont (Ý), cùng nhiều vùng sản xuất khác.
• Hương thơm: Hoa cam, hoa trắng, đào, nho tươi và mật ong.
• Phong cách: Thơm nổi bật; có thể khô hoặc ngọt tùy sản phẩm.

Kết hợp món ăn: Trái cây, bánh ngọt nhẹ và các món tráng miệng. Những dòng Moscato có vị ngọt vừa phải cũng có thể phù hợp với món cay.

4. Bảng so sánh các giống nho làm rượu vang phổ biến

Giống nho	Loại vang	Phong cách thường gặp
Cabernet Sauvignon	Đỏ	Đậm đà, tannin cao
Merlot	Đỏ	Mềm mại, tròn vị
Pinot Noir	Đỏ	Thanh lịch, nhẹ đến trung bình
Syrah/Shiraz	Đỏ	Đậm đà, nhiều gia vị
Primitivo	Đỏ	Trái cây chín, đầy đặn
Malbec	Đỏ	Đậm đà, giàu trái cây đen
Sangiovese	Đỏ	Axit cao, hương anh đào
Tempranillo	Đỏ	Cân bằng, phong phú
Nebbiolo	Đỏ	Tannin và axit cao
Chardonnay	Trắng	Đa dạng, từ thanh mát đến béo ngậy
Sauvignon Blanc	Trắng	Tươi mát, axit cao
Riesling	Trắng	Thơm, axit cao
Pinot Grigio	Trắng	Nhẹ nhàng, thanh thoát
Moscato	Trắng	Thơm hoa quả, nhiều phong cách

Lưu ý: Bảng thể hiện những đặc điểm thường gặp. Cùng một giống nho vẫn có thể tạo ra các loại rượu khác nhau tùy vùng trồng và kỹ thuật sản xuất.

5. Những yếu tố ảnh hưởng đến hương vị của giống nho làm vang

5.1. Khí hậu và vùng trồng

Khí hậu ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chín của nho.

Ở vùng khí hậu mát, nho thường giữ được độ axit cao và phát triển những đặc tính trái cây tươi. Trong khi đó, nho trồng tại vùng ấm thường đạt độ chín cao hơn, mang hương vị trái cây đậm và có tiềm năng tạo ra rượu với nồng độ cồn cao hơn.

Chính vì vậy, cùng là Chardonnay nhưng rượu sản xuất tại Chablis của Pháp có thể khác biệt đáng kể so với Chardonnay đến từ một vùng khí hậu ấm tại California.

5.2. Thổ nhưỡng và điều kiện vườn nho

Đất trồng ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước, chất dinh dưỡng và sự phát triển của cây nho.

Đất đá vôi, đất sét, đất sỏi hay đất cát đều có những đặc tính riêng. Tuy nhiên, không thể đơn giản khẳng định một loại đất nhất định sẽ trực tiếp tạo ra một hương vị tương ứng trong rượu.

Chất lượng vườn nho còn phụ thuộc vào độ cao, hướng đón nắng, lượng mưa và phương pháp chăm sóc.

5.3. Kỹ thuật sản xuất và ủ rượu

Quá trình sản xuất quyết định rất lớn đến phong cách cuối cùng của rượu vang.

Việc lựa chọn lên men trong thùng thép không gỉ hay thùng gỗ sồi, thời gian tiếp xúc với vỏ nho, thời gian ủ và kỹ thuật phối trộn đều có thể làm thay đổi cấu trúc, hương thơm và độ phức hợp.

Ví dụ, thùng gỗ sồi có thể bổ sung hương vani, gia vị, gỗ hoặc bánh mì nướng, trong khi thép không gỉ thường được sử dụng để bảo tồn phong cách trái cây tươi.

6. Cách lựa chọn rượu vang phù hợp theo giống nho

Nếu chưa có nhiều kinh nghiệm, lựa chọn rượu vang dựa theo giống nho là một cách đơn giản để bắt đầu.

Nếu yêu thích vang đỏ mềm mại, dễ thưởng thức: Merlot hoặc một số dòng Primitivo có thể là lựa chọn phù hợp nhờ hương trái cây chín và cảm giác tròn vị.

Nếu yêu thích vang đỏ mạnh mẽ, đậm đà: Cabernet Sauvignon, Syrah/Shiraz hoặc Malbec là những giống nho đáng khám phá.

Nếu yêu thích phong cách thanh lịch, tinh tế: Pinot Noir là lựa chọn thú vị với hương trái cây đỏ, tannin tương đối nhẹ và độ tươi mát.

Nếu yêu thích vang trắng tươi mát: Sauvignon Blanc hoặc Pinot Grigio phù hợp cho những bữa ăn nhẹ và các món hải sản.

Nếu muốn khám phá vang trắng có cấu trúc đầy đặn: Chardonnay ủ gỗ sồi có thể mang lại trải nghiệm phong phú và khác biệt.

Nếu thích rượu có hương thơm nổi bật hoặc vị ngọt nhẹ: Có thể khám phá các dòng Moscato hoặc Riesling phù hợp với khẩu vị.

Ngoài giống nho, người mua cũng nên chú ý đến quốc gia, vùng sản xuất, nồng độ cồn, niên vụ và phong cách của nhà sản xuất.

7. Nhiệt độ thưởng thức rượu vang theo phong cách

Nhiệt độ phục vụ phù hợp giúp rượu vang thể hiện tốt hơn sự cân bằng giữa hương thơm, độ axit, tannin và cảm giác cồn.

• Vang đỏ nhẹ: Khoảng 12–15°C.
• Vang đỏ đậm: Khoảng 15–18°C.
• Vang trắng tươi mát: Khoảng 7–10°C.
• Vang trắng đậm đà, ủ gỗ: Khoảng 10–13°C.

Đây là những khoảng nhiệt độ tham khảo, có thể điều chỉnh tùy chai rượu và sở thích cá nhân.

Đặc biệt, trong điều kiện khí hậu nóng tại Việt Nam, không nên mặc định rằng mọi loại vang đỏ đều phải thưởng thức ở nhiệt độ phòng. Rượu quá ấm có thể khiến cảm giác cồn nổi bật và làm giảm sự cân bằng.

8. Những câu hỏi thường gặp về giống nho làm rượu vang

Giống nho nào làm rượu vang đỏ ngon nhất?

Không có giống nho nào ngon nhất cho tất cả mọi người. Cabernet Sauvignon phù hợp với người thích vang đậm và tannin rõ nét, trong khi Merlot thường được ưa chuộng nhờ sự mềm mại. Pinot Noir thích hợp với người yêu sự tinh tế, còn Primitivo hấp dẫn bởi hương trái cây chín.

Giống nho nào phù hợp với người mới uống rượu vang?

Merlot, Pinot Noir và một số dòng Primitivo là những lựa chọn đáng cân nhắc khi bắt đầu khám phá vang đỏ. Với vang trắng, Pinot Grigio, Sauvignon Blanc hoặc Moscato cũng có thể mang đến trải nghiệm dễ tiếp cận.

Primitivo và Cabernet Sauvignon khác nhau thế nào?

Primitivo thường thể hiện hương trái cây chín mọng, cảm giác tròn đầy và phong cách nồng nàn. Cabernet Sauvignon thường có cấu trúc tannin chắc chắn hơn, nổi bật với các tầng hương trái cây đen và tiềm năng lưu trữ tốt ở nhiều dòng vang cao cấp.

Rượu vang được làm từ một giống nho hay nhiều giống nho?

Cả hai đều phổ biến. Một số chai được sản xuất chủ yếu từ một giống nho, gọi là vang đơn giống. Trong khi đó, nhiều dòng vang nổi tiếng sử dụng phương pháp phối trộn nhiều giống nho nhằm tạo sự cân bằng và phức hợp.

Bordeaux Blend là ví dụ tiêu biểu với sự kết hợp của Cabernet Sauvignon, Merlot và một số giống nho khác.

9. Kết luận

Thế giới rượu vang trở nên phong phú nhờ sự đa dạng của các giống nho, vùng trồng và phương pháp sản xuất. Mỗi giống nho mang đến một cá tính khác biệt, từ Cabernet Sauvignon mạnh mẽ, Merlot mềm mại, Pinot Noir thanh lịch đến Primitivo đậm đà và Chardonnay tinh tế.

Hiểu rõ đặc điểm của từng giống nho không chỉ giúp bạn lựa chọn được chai vang phù hợp với khẩu vị mà còn góp phần nâng cao trải nghiệm thưởng thức, kết hợp ẩm thực và khám phá văn hóa rượu vang thế giới.

Tại LXWINE, chúng tôi mong muốn mang đến những kiến thức hữu ích, giúp khách hàng hiểu hơn về rượu vang và tự tin lựa chọn sản phẩm phù hợp cho những bữa tiệc, dịp gặp gỡ hay làm quà tặng.

LXWINE – Khám phá thế giới rượu vang từ những giá trị nguyên bản.